Ιστορία του νησιού

Ονομασία

Κατά την αρχαιότητα οι Φούρνοι ονομάζονταν Κοράσιοι νήσοι και πήραν το όνομα τους από τον Αγκαίο τον πρώτο βασιλιά της Σάμου, ο οποίος καταγόταν από την Αρκαδία.Ο τελευταίος έχοντας διαφωνήσει με τον πατέρα του, τον αρχηγό των Αρκάδων, μετανάστευσε αρχικά στην Κεφαλληνία και από εκεί υπακούοντας σ' ένα χρησμό του Απόλλωνα, έφτασε στη Σάμο φέρνοντας μαζί του και πολλούς αποίκους. Εκεί παντρεύτηκε και απέκτησε πολλά παιδιά μεταξύ των οποίων και τον Σάμο. Ο Σάμος με την σειρά του έγινε βασιλιάς, παντρεύτηκε και έκανε παιδία μεταξύ των οποίων και κόρες. Στις κόρες αυτές δώρισε τους Φούρνους που από τότε ονομάστηκαν Κοράσιοι νήσοι.

Το 1537 ο Ενετός γεωγράφος B. Bordone αναφέρει το νησιώτικο σύμπλεγμα ως «Forneli» που σημαίνει «μικροί Φούρνοι». Πιθανότατα την ονομασία τους αυτή να την πήρανε από το σχήμα του λιμανιού που έμοιαζε με το κοίλο και βαθύ σχήμα ενός φούρνου αφού ο κόλπος έφτανε πολύ βαθύτερα στη στεριά απ' ότι σήμερα, με αποτέλεσμα να αποτελεί ασφαλές ορμητήριο για τα καράβια σε περίπτωση θαλασσοταραχής. Κατά καιρούς εμφανίστηκαν και άλλα ονόματα σε χάρτες που σχεδιάστηκαν κατά τον μεσαίωνα και επί Τουρκοκρατίας όπως «Μελάνθη» και «Φορτιόλε».

Ιστορικές περιόδους

Αρχαιότητα

Σύμφωνα με τον Πορφύριο, το νησί κατοικούνταν κατά τον 1ο αι. π. Χ. Από τους Κορσιήτες. Αυτή η πληροφορία επιβεβαιώνεται και από κάποιες επιγραφές που βρέθηκαν πάνω στον βράχο του Αγίου Γεωργίου, όπου πρέπει να ήταν η ακρόπολη την εποχή.

Πολλά αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία βρέθηκαν τυχαία, είτε σκάβοντας για θεμέλια, είτε οργώνοντας τις καλλιέργειες αποδεικνύουν ότι το νησί κατοικούνταν κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Τέτοια είναι:

  • Η σαρκοφάγος που βρέθηκε νότια της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου το 1927 και κοσμεί σήμερα την πλατεία του χωριού.
  • Οι μαρμάρινοι κίονες Δωρικού ρυθμού που βρέθηκαν στη θέση Καμάρι.
  • Τα ερείπια του ναού του Ποσειδώνα στη Χρυσομηλιά.

Όλα αυτά δείχνουν ότι οι Κορσαιοί νήσοι δεν ήταν μια έρημη βραχονησίδα, αλλά κατοικούνταν πιθανότατα από Πελλασγούς και Λέλεγες αφού αυτοί κατοικούσαν στα γύρω νησιά Σάμο, Ικαρία και Πάτμο.

Βυζάντιο

Κατά την περίοδο του Βυζαντίου πρέπει το νησί να κατοικούνταν, αφού ο βυζαντινός στόλος κατάφερε την καταστολή της πειρατείας που ήταν ο φόβος και ο τρόμος του Αιγαίου. Εκείνη την εποχή πρέπει το νησιώτικο συγκρότημα να πήρε το σύγχρονο όνομά του «Φούρνοι». Ο Ενετός γεωγράφος Β. Bordone (1537) τα αναφέρει ως «Forneli» που σημαίνει «μικροί Φούρνοι».

Τουρκοκρατία

Μετά τον 11ο αι. και ιδιαίτερα επί Τουρκοκρατίας η πειρατεία άρχισε να σαρώνει τις θάλασσες, αφού Τούρκοι, Αλγερινοί, Μαροκινοί, Τυνήσιοι και Έλληνες πειρατές λεηλατούσαν τα διερχόμενα πλοία, αλλά και τις παράκτιες περιοχές σκοτώνοντας και αρπάζοντας ότι έβρισκαν. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα πολλοί κάτοικοι των παράκτιων περιοχών να τις εγκαταλείπουν και να εγκαθίστανται σε περιοχές αθέατες από την θάλασσα.

Σιγά σιγά το νησί ερήμωσε και αποτέλεσε έτσι ένα ορμητήριο για τα πειρατικά πλοία. Λέγεται ότι πολλοί πειρατές κρύβανε σε διάφορα σημεία του νησιού τα λάφυρα και τους θησαυρούς του, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί πολλοί θρύλοι στο νησί για τα κρυμμένα πλούτη. Όταν κόπασαν οι επιδρομές των πειρατών, στα τέλη του 18ο αι., άρχισε ξανά να κατοικείται το νησί.

Μετά την απελευθέρωση

Οι κάτοικοι των Φούρνων επί πολλές δεκαετίες δεν είχαν δοσοληψίες με τις τούρκικες αρχές. Παρέμεναν ελεύθεροι αφού η μόνη τους υποχρέωση ήταν να καταβάλουν το μίσθωμα στην Πάτμο.

Στα προβλήματα του νησιού λύση έδινε η Δημογεροντία στην οποία όλοι υπάκουαν και σεβόντουσαν. Οι Δημογέροντες αλλά και ο Δήμαρχος, η ανώτερη εξουσία του νησιού, εκλέγονταν κάθε τρία χρόνια δια βοής στην πλατεία του χωριού. Ο Δήμαρχος ήταν υπεύθυνος για την συγκέντρωση των φόρων, τη γραφειοκρατική εξυπηρέτηση του νησιού και να βρίσκει από τα γύρω νησιά δάσκαλο για να μαθαίνει τα παιδιά του χωριού, επί πληρωμή, γράμματα.

Οι Φούρνοι απελευθερώθηκαν και προσαρτίστηκαν στο Ελληνικό κράτος τον Αύγουστο του 1912, έπειτα από ξέσπασμα επαναστατικού κινήματος που ξεκίνησε από την Ικαρία.

Κατά τη διάρκεια του Β' παγκοσμίου πολέμου οι Φούρνοι πέρασαν στην κατοχή των Ιταλών χωρίς όμως να προκαλέσουν πολλά προβλήματα. Πολλοί Φουρνιώτες εκείνη την εποχή για να γλιτώσουνε από τους κατακτητές φύγανε με βάρκες και καΐκια προς την Κύπρο και την Αίγυπτο, όπου και παρέμειναν πολλά χρόνια.

Από τότε οι Φούρνοι εξελίχθηκαν σε ένα νησί όπου ανθούσε η αλιεία, αφού δημιουργήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους στόλους της Ελλάδας.

Σήμερα

Σήμερα οι Φούρνοι αποτελούν ένα νησί όπου ο τουρισμός βρίσκεται στη φάση της ανάπτυξης. Εδώ κάποιος ξένος μπορεί να γνωρίσει και να γευτεί παραδοσιακά, αιγαιοπελαγίτικα στοιχεία μέσα από το γραφικό περιβάλλον, αλλά και την αναλλοίωτη μέσα στους χρόνους φιλοξενία των κατοίκων, που αποτελούν την ζωντανή αναπαράσταση της νησιώτικης κουλτούρας.

Αρχαιολογικοί Χώροι και Μνημεία

Ακρόπολη

Στο λόφο του Αη Γίωργη, ο καθαρισμός έφερε στο φως μια ακρόπολη-οχυρό, αντίστοιχη με αυτήν του Δρακάνου (στην Ικαρία), της οποίας το όνομα αναφέρεται σε μια επιγραφή που χάραξε στο βράχο κάποιος φρουρός: «Επίγονον πόθων φυλάττω Κορσηιτών ακρόπολιν». Η επιγραφή αυτή δίνει ακριβή στοιχεία για το όνομα της Ακρόπολης.

Η Ακρόπολη έχει έκταση περίπου 36 στρ. και καταλαμβάνει το βραχώδη λόφο του Αη Γιώργη. Τα τείχη της Ακρόπολης που σώζονται σήμερα έχουν ύψος και πλάτος 2 μ περίπου. Στη δυτική πλευρά του λόφου, έξω από το τείχος υπάρχουν ορθογώνια λαξεύματα, τα οποία χρησίμευαν για την τοποθέτηση αναθημάτων.

Γενικά, ο χώρος έχει πολύ ενδιαφέρον. Η ύπαρξη σαρκοφάγου στους πρόποδες του λόφου δείχνει ότι στην περιοχή αυτή, έξω από την ακρόπολη, θα πρέπει να ήταν αρχαίο νεκροταφείο.

Αρχαίος οικισμός

Το Καμάρι που βρίσκεται στη Δυτική πλευρά του νησιού οφείλει το όνομά του σε ένα κατεστραμμένο ημικυλινδρικό θόλο.

Στην περιοχή αυτή έχει εντοπιστεί ένας οικισμός της ύστερης αρχαιότητας. Λείψανα κτιρίων εκτείνονται από τις πλαγιές του χαμηλού λόφου ως την θάλασσα και συνεχίζουν μέσα σε αυτή. Μέσα στο ρηχό νερό διακρίνονται ορθογώνια δωμάτια και το περίγραμμά ενός πίθου. Οι τοίχοι είναι χτισμένοι με πέτρες.

Στο λόφο, στον περίβολο της εκκλησίας των Ταξιαρχών, υπάρχουν αράβδωτοι κίονες από γρανίτη, πωρόλιθο και σταχτί φλεβωτό μάρμαρο καθώς και ορθογώνιες μαρμάρινες πλάκες με τόρμους. Εμφανή είναι τα ίχνη από λαθρανασκαφές τάφων ανάμεσα στους πυκνούς θάμνους που σκεπάζουν την πλαγιά.

Σαρκοφάγος

Η ρωμαϊκή σαρκοφάγος, η οποία σήμερα είναι στημένη στην πλατεία του σύγχρονου οικισμού των Φούρνων, βρέθηκε στο οικόπεδο Γραμματικού, στη Χώρα των Φούρνων, ύστερα από αίτηση του ιδιοκτήτη για ανασκαφική έρευνα. Η σαρκοφάγος, η οποία ήταν σχεδόν παράλληλα προς την ξερολιθιά, που κλείνει στα δυτικά το οικόπεδο, έχει ύψος 1,10, μήκος 2,38 και πλάτος 1,10 μ και είναι διακοσμημένη με ανάγλυφα σχηματοποιημένα στεφάνια και κύκλους.

Η σαρκοφάγος είναι όμοια με άλλες δύο που βρίσκονται στη Συλλογή Κάμπου της Ικαρίας, της αρχαίας Οινόης. Είναι αλεξανδρινού τύπου και έχει σχηματοποιημένη διακόσμηση ανθοπλοκάμων με φύλλα κισσού και ρόδακες. Επειδή κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, η σαρκοφάγος βρέθηκε να πατά σε ορθογώνια στηρίγματα εικάζεται ότι πρέπει να βρέθηκε στη θέση της και ότι στη γύρω περιοχή πρέπει να βρίσκεται το ρωμαϊκό νεκροταφείο.

Αρχαίο λατομείο

Στο μυχό ενός μικρού όρμου στο Πετροκοπιό βρέθηκε αρχαίο λατομείο.

Σε πολλά σημεία του λόφου ήταν σαφή τα ίχνη αρχαίας λατόμησης, ενώ όλη η πλαγιά από το λατομείο του Πετροκοπιού ως την ακτή ήταν σκεπασμένη με λατύπη και μεγάλα κομμάτια μαρμάρου. Με την αφαίρεσή τους, αποκαλύφθηκαν πολύ ενδιαφέροντα ημίεργα αρχιτεκτονικά μέλη: σπόνδυλοι κιόνων, που οι μεγαλύτεροι έχουν διάμετρο 1,90 μ και ένα αρχαϊκό ιωνικό κιονόκρανο διαστάσεων 2,20 μ * 1,20 μ.

Πρόκειται για μια σημαντικότατη αρχαιολογική θέση. Δεύτερο αρχαίο λατομείο υπάρχει και στην περιοχή «Τσιγγαναριό».

Πύργος

Στο λόφο της Αγίας Τριάδας στη Χρυσομηλιά, υπάρχει ορθογώνιο κτίριο με ισοδομική τοιχοδομία από λευκό μάρμαρο πάνω σε θεμέλιο από σχιστόλιθους. Μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη είναι σκόρπια στις πλαγιές του λόφου. Στα βόρεια της Αγίας Τριάδας, σώζεται η κόγχη του ιερού και το πλακόστρωτο δάπεδο παλαιότερης εκκλησίας, ενώ στις παραστάδες της πόρτας χρησιμοποιήθηκε υλικό από το αρχαιότερο κτίριο. Η κατασκευή και η θέση του κτιρίου δείχνουν ότι πρόκειται για ελληνιστικό πύργο αντίστοιχο του Δρακάνου της Ικαρίας.

Εξωκλήσια

Στους Φούρνους υπάρχουν πολλά εξωκλήσια. Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι του Άη Γιάννη, της Παναγιάς, της Αγ. Μαρίνας, της Ευαγγελίστριας και του Αγίου Θεολόγου.

Οι Φουρνιώτες ανέκαθεν ήταν άνθρωποι με έντονα ανεπτυγμένο το θρησκευτικό ιδεώδες. Όλα τα εξωκλήσια του νησιού, μικρά και μεγάλα, είναι πεντακάθαρα και φρεσκοασπρισμένα. Χαρακτηριστικό είναι ότι όλες οι εικόνες «σκεπάζονται» από μαντίλες (μεγάλα μαντίλια) ως ένδειξη φροντίδας προς τον Άγιο που απεικονίζει κάθε εικόνα.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

83400 ΦΟΥΡΝΟΙ ΚΟΡΣΕΩΝ

ΕΛΛΑΔΑ

τ. (+30) 22750 51250

κ. (+30) 698 986 4367

κ. (+30) 697 3494967

info@archipelagoshotel.gr

 

ΣΕ ΣΥΝΔΕΣΗ

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 10 επισκέπτες και κανένα μέλος

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΔΩΜΑΤΙΑ

coop-rooms

Βρίσκεστε εδώ: Home ΤΟ ΝΗΣΙ Ιστορία